September 2025. Ergens over de oceaan deed een belangrijke man met blond haar weer eens een opmerkelijke uitspraak: dit keer over het gebruik van paracetamol tijdens de zwangerschap en de kans op autisme bij het kind. Deze keer dus paracetamol. Andere keren zijn het vaccins. Wat zal de volgende zogezegde oorzaak van autisme zijn?
Natuurlijk is het onzin. En zoals steeds sprongen heel wat content creators erop: mijn Insta-feed ontplofte van de reacties, zowel van professionals als ervaringsdeskundigen. Eén filmpje bleef me bij. Toch keek ik het niet helemaal tot het einde uit: de eerste zin was geweldig, maar mijn adhd-hang naar nieuwigheid haalde het al snel van mijn nieuwsgierigheid… en het filmpje bleef maar duren. In elk geval, de titel luidde: “De enige echte oorzaak van autisme.” Ik dacht: oké, benieuwd hoe hard je deze bal gaat misslaan, want één enkele oorzaak van autisme is er nog niet gevonden. En toen kwam het: “Dat is seks.”
Hèhè, die zat. En toch maar mooi raak.
Want ja, het is inderdaad de erfelijkheid die het hem doet. Als jij autisme hebt, of adhd, of hoogbegaafdheid, of een andere vorm van neurodivergentie, dan is de kans bijzonder groot dat je dat herkent bij minstens één van je ouders. Jij bent ontstaan uit een eicel en een zaadcel die, ergens tijdens de celdeling, een stukje dna doorgaven.
Uiteraard bestaan er uitzonderlijke situaties: kunstmatige bevruchting, of zwangerschappen die uit iets pijnlijkers zijn voortgekomen. Maar in de meeste gevallen mag je er vrij zeker van zijn dat jij het resultaat bent van een moment van intimiteit, waarna twee mensen door jouw bestaan ineens ouders werden.
En precies daar, in die liefdevolle uitwisseling, kreeg jij niet alleen je leven mee, maar waarschijnlijk ook je neurodivergentie. Voor mij is het belangrijk, en tegelijk een verademing, om daar toch eens even bij stil te staan.
Als je wat verder terugkijkt dan je eigen leven, zie je het vaak gebeuren. In bijna elke familie duikt wel iemand op die net een beetje anders was: de dromer, de denker, de gevoelige, de kunstenaar, de dwarsligger. Mensen met een scherpe geest, een rijk innerlijk leven, veel talent… vaak gepaard met weinig aanleg voor het praktische of het conventionele. Vroeger kregen ze geen labels. Ze waren gewoon ‘speciaal’, ‘moeilijk’, ‘geniaal’, ‘lastig’, of ‘niet helemaal van deze wereld’. Hun leven liep soms schuin, botste vaker dan gemiddeld, maar liet sporen na: in woorden, ideeën, beelden, muziek.
En dan, generaties later, maken wij ’s morgens boterhammen voor een kind waarin we plots iets herkennen: eenzelfde gevoeligheid, eenzelfde intensiteit, eenzelfde manier van denken die niet netjes in vakjes past.
Wat wij vandaag autisme of adhd noemen, is zelden iets dat plots uit het niets verschijnt. Het sijpelt door. Van ver. Via grootouders, ouders, via ons, naar onze eigen kroost die we tot gelukkige volwassenen willen zien opgroeien.
Paracetamol, vaccins? Vergeet het.
De werkelijke oorzaak van autisme is vaak erfelijkheid.
Het was dus de seks. En in de meeste gevallen: niets anders dan liefde. Hij mag zo luid roepen als hij wil, de man met blond haar ergens over de oceaan. Wij draaien eens met onze ogen en keren terug naar de orde van de dag: “Hoe was het op school, schatteke? Kom hier, een knuffel, als je wil. Beetje fijne dag gehad?”
